หน้าฝนมาแล้ว! กินยังไงให้ภูมิแข็ง ไม่ป่วยง่าย ไม่ต้องพึ่งวิตามิน C อย่างเดียว
พอเข้าหน้าฝน สิ่งที่ตามมาเหมือนนัดกันไว้คือ คนรอบข้างเริ่มจาม เริ่มไอ ออฟฟิศมีแต่กล่องทิชชู่ กรุ๊ปไลน์มีแต่ข้อความ "เป็นหวัดอีกแล้ว" และร้านขายยาเริ่มขายวิตามิน C ได้เป็นเทน้ำเทท่า ข้อมูลจากกรมควบคุมโรคชี้ว่า โรคติดเชื้อทางเดินหายใจทั้งไข้หวัด และไข้หวัดใหญ่ มักจะพุ่งสูงปรี๊ดในช่วงฤดูฝนของทุกปี
คนส่วนใหญ่ตอบสนองเหมือนกันหมด คือ รีบซื้อวิตามิน C มากิน อาจเสริมด้วยสังกะสีบ้าง แล้วก็หวังว่าจะรอดไปได้ แต่ความจริงก็คือ ระบบภูมิคุ้มกันของเราซับซ้อนกว่านั้นมาก มันเกี่ยวข้องกับเซลล์หลายสิบชนิดและอวัยวะหลายส่วนที่ทำงานประสานกัน การสร้างภูมิคุ้มกันที่แข็งแรงและป้องกันหวัดได้จริง ต้องอาศัยการดูแลอาหารการกินแบบองค์รวม ไม่ใช่แค่พึ่งสารอาหารหรือวิตามินตัวใดตัวหนึ่งเท่านั้น
บทความนี้จะพาไปเจาะลึกว่าทำไมหน้าฝนถึงทำให้เราป่วยง่าย สารอาหารอะไรบ้างที่ภูมิคุ้มกันต้องการจริงๆ (ที่นอกเหนือจากวิตามิน C) กินอะไรดี กินอะไรควรเลี่ยง และจะจัดมื้ออาหารยังไงให้ร่างกายพร้อมรับมือกับหน้าฝนในกรุงเทพฯ ที่เต็มไปด้วยรถติด ความเครียด และสตรีทฟู้ดล่อใจ
ทำไมหน้าฝนถึงทำให้เราป่วยง่าย?
หลายคนคิดว่า "โดนฝน = เป็นหวัด" แต่จริงๆ แล้วเรื่องนี้มีหลายปัจจัยที่ทำงานร่วมกันจนทำให้ภูมิคุ้มกันของเราอ่อนแอลง
1.อุณหภูมิเปลี่ยนไปมาตลอดวัน
วันหนึ่งคนกรุงเทพฯ ต้องเจอสภาพอากาศเปลี่ยนหลายรอบ ออกจากคอนโดแอร์ 23 องศา เจอข้างนอก 33 องศา ลง BTS เย็นจัด ออกมาเดินกลางแดด แล้วเข้าห้างแอร์ 20 องศา การสลับร้อน-เย็นแบบนี้สร้างความเครียดให้เยื่อบุจมูกมาก อุณหภูมิที่เย็นลงทำให้ระบบภูมิคุ้มกันในโพรงจมูกทำงานได้แย่ลง และไวรัสจะเพิ่มจำนวนได้ดีกว่าเมื่อเยื่อบุจมูกอยู่ในสภาพเย็น ดังนั้น การเดินเข้า-ออกห้องแอร์สลับกับอากาศร้อนชื้นตลอดวัน จึงเป็นปัจจัยเสี่ยงที่ทำให้เราป่วยง่ายขึ้น
2.ความชื้นสูง เชื้อโรคเพาะตัวง่าย
หน้าฝนในกรุงเทพฯ ความชื้นสัมพัทธ์พุ่งขึ้นไป 80-90% สร้างสภาพแวดล้อมที่เหมาะกับการเติบโตของเชื้อรา แบคทีเรีย และไวรัส ความชื้นในอาคารที่สูงเกินไปสัมพันธ์กับอัตราการเจ็บป่วยทางเดินหายใจที่เพิ่มขึ้น โดยเฉพาะในคอนโดเก่า อาคารที่ระบายอากาศไม่ดี และพื้นที่ที่มีน้ำท่วมขัง
3.วิตามิน D ลดลงเพราะแดดน้อย
ท้องฟ้าหม่นมืดติดต่อกันหลายวัน ฝนตกบ่อย ทำให้ผิวหนังได้รับแสงแดดน้อยลง ส่งผลให้ร่างกายสร้างวิตามิน D ได้ลดลง วิตามิน D ไม่ได้เป็นแค่วิตามินสำหรับกระดูก แต่ยังมีบทบาทสำคัญในการกระตุ้นสารต้านจุลชีพ ซึ่งเป็นแนวป้องกันด่านแรกของร่างกายต่อเชื้อโรคทางเดินหายใจ คนทำงานออฟฟิศส่วนใหญ่มักมีระดับวิตามิน D ต่ำอยู่แล้ว และยิ่งลดลงอีกในช่วงหน้าฝน
4.ความเครียดและนอนไม่หลับ
หน้าฝนมาพร้อมกับปัจจัยเพิ่มความเครียดหลายอย่าง ตั้งแต่น้ำท่วม รถติดหนักกว่าปกติ และความรู้สึกเฉื่อยชา ความเครียดเรื้อรังทำให้ฮอร์โมนคอร์ติซอล (Cortisol) สูงขึ้น ซึ่งไปกดการทำงานของภูมิคุ้มกันโดยตรง ทำให้ร่างกายผลิตเซลล์นักฆ่าเชื้อโรคและแอนติบอดีได้น้อยลง นอกจากนี้ การนอนไม่หลับในหน้าฝน ไม่ว่าจะจากเสียงฝนฟ้าร้อง หรือกิจวัตรที่เปลี่ยนไป ยิ่งซ้ำเติมปัญหา แค่นอนน้อยลง 1-2 ชั่วโมงต่อคืน ก็ทำให้ประสิทธิภาพของภูมิคุ้มกันลดลงฮวบฮาบ
สารอาหารที่ภูมิคุ้มกันต้องการจริง ๆ (ไม่ใช่แค่วิตามิน C)
วิตามิน C ได้รับความนิยมสูงสุดเวลาพูดถึงการป้องกันหวัด แต่ถ้ามองว่าภูมิคุ้มกันเป็นแค่เรื่องของ "วิตามิน C" คุณกำลังพลาดสารอาหารตัวอื่นที่สำคัญไม่แพ้กัน
วิตามิน C: สำคัญ แต่ไม่ใช่เกราะวิเศษ
มาทำความเข้าใจกันก่อน วิตามิน C ช่วยกระตุ้นการผลิตเม็ดเลือดขาวและทำหน้าที่ปกป้องเซลล์ภูมิคุ้มกัน แต่ในความเป็นจริง การกินวิตามิน C เสริมเป็นประจำช่วยให้ "หายหวัดเร็วขึ้น" ได้บ้าง แต่ไม่ได้ช่วย "ป้องกันไม่ให้ติดหวัด" ได้อย่างน่าเชื่อถือ เป้าหมายรายวันคือ 200 มก. ซึ่งหาได้ง่ายมากจากอาหารธรรมชาติ เช่น พริกหวานแดง 1 ลูก หรือฝรั่ง 1 ลูก ถ้ากินอาหารหลากหลาย ไม่จำเป็นต้องพึ่งอาหารเสริมเลย
สังกะสี (Zinc): ตัวเอกที่ถูกมองข้าม
สังกะสีเป็นสารอาหารเสริมภูมิคุ้มกันที่มักถูกลืม ทั้งๆ ที่มันจำเป็นต่อการพัฒนาและทำงานของเซลล์ภูมิคุ้มกันแทบทุกชนิด แค่ขาดสังกะสีเพียงเล็กน้อย ก็ทำให้ภูมิคุ้มกันทำงานได้แย่ลงแล้ว การเสริมสังกะสีเมื่อเริ่มมีอาการหวัด สามารถช่วยลดระยะเวลาป่วยลงได้ชัดเจน แหล่งอาหาร: หอยนางรม เนื้อแดง เมล็ดฟักทอง ถั่วลูกไก่ และไข่ เมนู Easy Health มีตัวเลือกที่อุดมสังกะสีมากมาย เช่น Morning Omelette (366 kcal, โปรตีน 28 กรัม, 225 บาท) หรือเมนูมังสวิรัติอย่าง Hummus Bowl (239 kcal, โปรตีน 13 กรัม, 195 บาท)
วิตามิน D: ตัวกระตุ้นภูมิคุ้มกัน
ในช่วงหน้าฝนที่แดดน้อย การได้วิตามิน D จากอาหารจึงสำคัญมาก วิตามิน D ช่วยลดความเสี่ยงการติดเชื้อทางเดินหายใจเฉียบพลันได้อย่างดีเยี่ยม แหล่งอาหาร: ปลาแซลมอน ปลาแมคเคอเรล และไข่แดง
วิตามิน A: ผู้พิทักษ์เกราะเมือก
วิตามิน A ช่วยรักษาความแข็งแรงของเยื่อบุในทางเดินหายใจ ลำไส้ และผิวหนัง ซึ่งเป็นกำแพงด่านแรกที่กั้นเชื้อโรค การขาดวิตามิน A ทำให้เยื่อบุฟื้นตัวช้าและติดเชื้อง่ายขึ้น แหล่งอาหาร: มันเทศ แครอท ผักโขม ฟักทอง อย่างเมนู Pumpkin Soup ของ Easy Health (165 kcal, 75 บาท) ก็ให้วิตามิน A สูงปรี๊ดจากฟักทองแท้ๆ ย่อยง่ายและไม่มีน้ำตาลเพิ่ม
เซเลเนียม (Selenium): ตัวสกัดกั้นไวรัส
เซเลเนียมมีบทบาทพิเศษคือ ช่วยป้องกันไม่ให้ไวรัสกลายพันธุ์เป็นสายพันธุ์ที่รุนแรงขึ้นภายในร่างกาย และยังช่วยสนับสนุนเอนไซม์ต้านอนุมูลอิสระในเซลล์ภูมิคุ้มกัน แหล่งอาหาร: ถั่วบราซิล ทูน่า ไข่ และข้าวกล้อง
วิตามิน E: เกราะป้องกันเซลล์
วิตามิน E ช่วยปกป้องเยื่อหุ้มเซลล์ภูมิคุ้มกันจากความเสียหายในขณะที่ร่างกายกำลังต่อสู้กับเชื้อโรค แหล่งอาหาร: อัลมอนด์ เมล็ดทานตะวัน อะโวคาโด และน้ำมันมะกอก แค่กินอัลมอนด์หนึ่งกำมือเป็นของว่างช่วงบ่ายก็เพียงพอแล้ว
10 อาหารเสริมภูมิคุ้มกันสำหรับหน้าฝนในเมืองไทย
ไม่ต้องไปหาที่ไหนไกล นี่คืออาหารหาง่ายในไทยที่ช่วยให้ภูมิคุ้มกันแข็งแรง
1. ฝรั่ง (Guava)
แชมป์วิตามิน C ตัวจริง! ฝรั่ง 1 ลูกให้วิตามิน C มากกว่าส้มถึง 2 เท่า แถมยังมีไฟเบอร์สูง หาซื้อง่าย ราคาถูก
2. ฟักทอง (Pumpkin)
ฟักทองสุก 1 ถ้วยให้วิตามิน A มากกว่า 200% ของความต้องการต่อวัน ฟักทองที่ปรุงสุกจะมีคุณค่าทางโภชนาการสูงกว่าฟักทองดิบ
3. ขิง ข่า ขมิ้น (สามประสานภูมิคุ้มกันแบบไทย)
สมุนไพรสามตัวนี้มีฤทธิ์ต้านการอักเสบ ต้านจุลชีพ และต้านไวรัสอย่างดีเยี่ยม เมนูอย่างต้มข่า ต้มยำ หรือต้มจืด อย่าง Tom Jued Soup ของ Easy Health (93 kcal, 75 บาท) เป็นตัวเลือกที่ดีมาก
4. มะรุม (Moringa)
superfood ไทยที่ถูกมองข้าม มะรุมมีวิตามิน C มากกว่าส้ม 7 เท่า ธาตุเหล็กมากกว่าผักโขม 25 เท่า เอามาใส่ซุปหรือไข่เจียวก็อร่อยและดีต่อสุขภาพสุดๆ
5. ปลาที่มีไขมันดี (แซลมอน, ปลาทู, ซาร์ดีน) - Fatty Fish
ให้วิตามิน D ที่ร่างกายขาดช่วงหน้าฝน พร้อมโอเมก้า 3 ที่ช่วยลดการอักเสบ ปลาทูไทยก็มีประโยชน์ไม่แพ้แซลมอนนำเข้า
6. อาหารหมักดอง (กิมจิ, โยเกิร์ต, ปลาร้า) - Fermented Foods
ลำไส้คือบ้านของระบบภูมิคุ้มกันกว่า 70% การกินโปรไบโอติกจากอาหารหมักดองช่วยเสริมภูมิคุ้มกันโดยตรง
7. กระเทียม (Garlic)
สาร Allicin ในกระเทียมที่ถูกทุบหรือสับ มีฤทธิ์ต้านจุลชีพและลดระยะเวลาการเป็นหวัดได้อย่างเห็นผล อาหารไทยใส่กระเทียมเยอะอยู่แล้ว ถือเป็นข้อได้เปรียบ
8. ไข่ (Eggs)
ให้สังกะสี เซเลเนียม วิตามิน D และโปรตีนคุณภาพสูงในราคาประหยัด การกินไข่ทั้งฟองได้ประโยชน์สูงสุด เมนูอย่าง Farmer Omelette ของ Easy Health (385 kcal, 229 บาท) ให้โปรตีนเน้นๆ ถึง 33 กรัม
9. ผักใบเขียวเข้ม (ผักบุ้ง, เคล, ผักโขม) - Dark Leafy Greens
อุดมไปด้วยวิตามิน A, C, E และธาตุเหล็ก ผักบุ้งไฟแดงราคาถูกแสนถูก แต่ให้สารอาหารเสริมภูมิคุ้มกันครบในจานเดียว
10. ถั่วบราซิล (Brazil Nuts)
กินแค่ 1-2 เม็ดต่อวัน ก็ได้เซเลเนียมครบตามที่ร่างกายต้องการ ช่วยป้องกันไวรัสกลายพันธุ์ได้อย่างดี
อาหารและพฤติกรรมที่ทำให้ภูมิคุ้มกันอ่อนแอ
รู้ว่าควรกินอะไรแล้ว ก็ต้องรู้ว่าควรเลี่ยงอะไรด้วย
น้ำตาล: ตัวปิดสวิตช์ภูมิคุ้มกัน
น้ำตาลปริมาณมาก (เช่น น้ำอัดลม + กาแฟหวาน) จะเข้าไปลดความสามารถในการฆ่าเชื้อโรคของเม็ดเลือดขาวลงครึ่งหนึ่งนานหลายชั่วโมง แถมยังทำให้เกิดการอักเสบเรื้อรัง หน้าฝนนี้ การลดน้ำตาลคือสิ่งที่ดีที่สุดที่คุณทำให้ร่างกายได้
อาหารแปรรูปสูง (Ultra-Processed Foods)
บะหมี่กึ่งสำเร็จรูป อาหารกล่องสะดวกซื้อ และขนมถุง ล้วนทำลายจุลินทรีย์ดีในลำไส้ ซึ่งส่งผลเสียต่อภูมิคุ้มกันโดยตรง
แอลกอฮอล์มากเกินไป แอลกอฮอล์ทำลายผนังลำไส้และลดการทำงานของเซลล์ภูมิคุ้มกัน ลดการดื่มลงในช่วงนี้จะช่วยให้ร่างกายแข็งแรงขึ้น
จัดตารางอาหารหน้าฝน: กินยังไงใน 1 วัน
มื้อเช้า: เน้นโปรตีนและวิตามิน D เริ่มต้นด้วยไข่และผัก เมนู Power Fit Combo (1,043 kcal, โปรตีน 83 กรัม) หรือ Hearty Breakfast Wrap (375 kcal, โปรตีน 27 กรัม) ของ Easy Health คือจุดเริ่มต้นวันที่เพอร์เฟกต์
มื้อกลางวัน: หลากสี หลากสารอาหาร กินผักให้หลากหลายสีที่สุด เมนู Pad Thai Clean Version (615 kcal, โปรตีน 39 กรัม) ของ Easy Health ให้ทั้งโปรตีนและผักหลากสีในจานเดียว
มื้อว่างบ่าย: เลือกให้ฉลาด แทนที่จะกินกาแฟหวานๆ หรือขนมถุง ให้เปลี่ยนเป็นอัลมอนด์ ถั่วบราซิล ฝรั่งสด หรือ Peanut Butter Berry Jam Bowl (431 kcal, โปรตีน 21 กรัม)
มื้อเย็น: ต้านอักเสบและบำรุงลำไส้ เน้นปลาหรือโปรตีนคุณภาพ คู่กับผักและข้าวกล้อง ปิดท้ายด้วยชาขิงอุ่นๆ สักแก้ว
แผนอาหาร Easy Health ช่วยคุณได้ยังไง?
ถ้าการคิดเมนูเองมันปวดหัว Meal Plans ของ Easy Health ออกแบบมาเพื่อดูแลสุขภาพแบบครบวงจร:
Lean Plan (1,899 บาท/5 วัน): แคลอรี่ต่ำแต่ได้สารอาหารภูมิคุ้มกันครบ
Balance Plan (3,399 บาท/5 วัน): สมดุลที่สุดสำหรับคนทำงานออฟฟิศ
Active Plan (3,499 บาท/5 วัน): สำหรับคนออกกำลังกายสม่ำเสมอ
Athlete Plan (4,799 บาท/5 วัน): พลังงานและสารอาหารสูงสุดสำหรับนักกีฬา
Keto Plan (3,499 บาท/5 วัน): ไขมันดีที่เป็นมิตรกับภูมิคุ้มกัน
Vegetarian Plan (2,799 บาท/5 วัน): มังสวิรัติที่คำนวณโปรตีนและสังกะสีมาอย่างดี
ทุกแพ็กเกจปรุงสดใหม่ ปลอดน้ำตาล ปลอดผงชูรส ไร้สารกันบูด พร้อมจัดส่งถึงหน้าประตูบ้าน
ภาพรวม: ความสม่ำเสมอคือหัวใจสำคัญ
ภูมิคุ้มกันไม่ได้ทำงานแบบ "อัดยาโดสเดียวแล้วจบ" คุณกินอาหารสุขภาพแค่มื้อเดียวแล้วหวังให้ร่างกายแข็งแรงไปทั้งอาทิตย์ไม่ได้ ภูมิคุ้มกันที่แกร่งมาจากการได้รับสารอาหารที่ดีอย่าง "สม่ำเสมอ" เริ่มง่ายๆ ด้วยการเปลี่ยนเครื่องดื่มหวานๆ หรือขนมแปรรูป วันละ 1 อย่าง เป็นอาหารจากธรรมชาติ ทำต่อเนื่องไปเรื่อยๆ รับรองว่าหน้าฝนนี้ ร่างกายคุณจะพร้อมสู้กับทุกเชื้อโรคแน่นอน!
FAQ คำถามที่พบบ่อย
วิตามิน C ช่วยป้องกันหวัดหน้าฝนได้จริงไหม?
วิตามิน C ช่วยให้ระยะเวลาการเป็นหวัด "สั้นลง" ได้บ้าง แต่ไม่ได้ป้องกันการติดหวัดแบบ 100% ประโยชน์หลักคือช่วยปกป้องเซลล์ภูมิคุ้มกัน แทนที่จะกินแต่วิตามิน C โดสสูงๆ ตัวเดียว ควรเน้นกินอาหารให้หลากหลาย เพื่อให้ได้ทั้ง สังกะสี วิตามิน D และ A ควบคู่กันไป ร่างกายจะนำไปใช้ได้ดีกว่ามาก
ทำไมเข้าหน้าฝนทีไรต้องป่วยทุกที?
เพราะหน้าฝนมีปัจจัยที่โจมตีภูมิคุ้มกันพร้อมๆ กัน ทั้งอุณหภูมิที่เดี๋ยวร้อนเดี๋ยวเย็น แสงแดดที่ลดลง (วิตามิน D ลด) ความชื้นที่ทำให้เชื้อโรคโตไว และความเครียดจากรถติดหรือฝนตก การป่วยบ่อยๆ มักสะท้อนว่าร่างกายคุณอาจขาดสารอาหารสะสมมาสักพักแล้ว
สมุนไพรไทยอย่างขิง ข่า ขมิ้น ช่วยได้จริงเหรอ?
ช่วยได้จริงแน่นอนครับ! สารสำคัญในขมิ้น ขิง และข่า มีฤทธิ์ต้านการอักเสบและต้านไวรัสอย่างเป็นธรรมชาติ การกินเมนูอย่างต้มข่า ต้มยำ หรือต้มจืด เป็นภูมิปัญญาไทยที่ตรงกับหลักวิทยาศาสตร์เป๊ะๆ
ต้องนอนกี่ชั่วโมงภูมิคุ้มกันถึงจะดี?
ควรนอนให้ได้ 7.5 - 9 ชั่วโมงต่อคืน การนอนน้อยลงแค่ 1-2 ชั่วโมง ก็ทำให้ประสิทธิภาพการทำงานของภูมิคุ้มกันลดลงฮวบฮาบแล้ว ช่วงหน้าฝนนี้ พยายามเข้านอนให้ตรงเวลาและพักผ่อนให้เพียงพอครับ
ถ้ารู้สึกว่าเริ่มจะเป็นหวัดแล้ว ควรทำยังไง?
อย่าเพิ่งรีบกินยาแก้อักเสบ (เพราะมันฆ่าไวรัสไม่ได้) ให้รีบอัดอาหารที่มี "สังกะสี (Zinc)" สูงๆ ทันที ดื่มน้ำเยอะๆ (3 ลิตรขึ้นไป) นอนพักผ่อนให้ยาวขึ้น กินอาหารอุ่นๆ ย่อยง่าย และที่สำคัญที่สุดคือ "งดของหวานและน้ำตาลเด็ดขาด" เพราะน้ำตาลจะไปขัดขวางการทำงานของเม็ดเลือดขาวครับ
พร้อมสร้างภูมิคุ้มกันให้แข็งแกร่งรับหน้าฝนแล้วหรือยัง?
อาหารทุกมื้อของ Easy Health ปรุงโดยปราศจากน้ำตาล ผงชูรส และสารกันบูด ซึ่งเป็นตัวการหลักที่บ่อนทำลายภูมิคุ้มกัน การเลือกกิน Easy Health เท่ากับคุณได้ตัดตัวการร้ายออกไป แล้วเติมเต็มด้วยสารอาหารจากธรรมชาติ (สังกะสี, วิตามิน D, A, C) ที่ร่างกายต้องการอย่างแท้จริง
เมนูกว่า 160 รายการ ระบุสารอาหารและแคลอรี่ชัดเจน
ปรุงสดใหม่ทุกวัน ไม่แช่แข็ง
จัดส่งทั่วกรุงเทพฯ
ดาวน์โหลดแอป Easy Health:
References
Foxman, E. F., et al. (2015). Temperature-dependent innate defense against the common cold virus limits viral replication at warm temperature in mouse airway cells. Proceedings of the National Academy of Sciences, 112(3), 827-832. https://doi.org/10.1073/pnas.1411030112
Martineau, A. R., et al. (2017). Vitamin D supplementation to prevent acute respiratory tract infections: systematic review and meta-analysis of individual participant data. The BMJ, 356, i6583. https://doi.org/10.1136/bmj.i6583
Hemila, H., & Chalker, E. (2013). Vitamin C for preventing and treating the common cold. Cochrane Database of Systematic Reviews, (1). https://doi.org/10.1002/14651858.CD000980.pub4
Shankar, A. H., & Prasad, A. S. (1998). Zinc and immune function: the biological basis of altered resistance to infection. The Journal of Nutrition, 130(5), 1399S-1406S. https://doi.org/10.1093/jn/130.5.1399S
Jagetia, G. C., & Aggarwal, B. B. (2007). "Spicing up" of the immune system by curcumin. Journal of Clinical Immunology, 27(1), 19-35. https://doi.org/10.1007/s10875-007-9065-6
Segerstrom, S. C., & Miller, G. E. (2004). Psychological stress and the human immune system: a meta-analytic study of 30 years of inquiry. Psychological Bulletin, 130(4), 601-630. https://doi.org/10.1037/0033-2909.130.4.601
Josling, P. (2001). Preventing the common cold with a garlic supplement: a double-blind, placebo-controlled survey. Advances in Therapy, 18(4), 189-193. https://doi.org/10.1007/s12325-001-8004-9
Nieman, D. C., & Wentz, L. M. (2019). The compelling link between physical activity and the body's defense system. Journal of Sport and Health Science, 8(3), 201-217. https://doi.org/10.1016/j.jshs.2019.10.004
Hao, Q., et al. (2015). Probiotics for preventing acute upper respiratory tract infections. British Journal of Nutrition, 113(S1), S1-S12. https://doi.org/10.1017/S0007114514002621